Afgelopen week organiseerden we vanuit het TNO programma Better Together twee workshops op het We Doen Het Samen Festival in Utrecht over het versterken en opschalen van burgerinitiatieven. We hadden twee volle zalen; erg leuk om zo veel enthousiaste mensen bijeen te zien die op allerlei manieren met burgerinitiatieven bezig zijn.
In de eerste sessie hebben we samen met Social Handprint het onderwerp impact meten behandeld. Veel collectieven weten dat ze grote maatschappelijke impact maken, maar het daadwerkelijk inzichtelijk maken van die impact is vaak lastig. Dit maakt het niet alleen uitdagend om verantwoording af te leggen richting systeempartijen, maar ook om er zelf van te kunnen leren. In de workshop brachten we hierin structuur door stil te staan bij de verschillende niveaus van impact en de samenhang daartussen. We hebben met deelnemers geoefend met het invullen van een impactketen, om scherper te krijgen hoe hun activiteiten bijdragen aan de (vaak langetermijn) doelen die zij nastreven. Dit hielp om expliciet te maken welke stappen ertussen zitten, wat er al gemeten wordt, en waar nog aannames in het verhaal zitten.
Tijdens de sessie kwam duidelijk naar voren dat veel initiatieven worstelen met het meten van impact. Want hoe kies je wat je meet? Meet je ook negatieve effecten? En hoe ga je om met onvoorziene positieve of negatieve uitkomsten? Juist door hier samen op te reflecteren ontstond er ruimte om impact niet alleen te zien als iets wat je moet verantwoorden, maar ook als iets waar je van kunt leren. De levendige discussies lieten zien dat er een grote behoefte is aan taal en handvatten om beter grip te krijgen op dit vraagstuk, en hoe waardevol het is om deze inzichten uit de praktijk mee te nemen in ons verdere onderzoek. Sessieleiders waren Sophie van Gent en Paulina Kamphuis (social handprint).
In de sessie over schalingsambities verkenden we samen met deelnemers wat de groei, ontwikkeling, of schaling van een burgerinitiatief in de praktijk betekent en hoe dit zich vertaalt naar verschillende keuzes voor initiatieven. We bespraken een reeks typologieën van schalingspaden, om initiatieven te helpen reflecteren op bewuste of onbewust gegroeide strategieën ten aanzien van hun ontwikkeling. Denk aan het verstevigen van je eigen initiatief, het uitbreiden naar nieuwe plekken, en het beïnvloeden van beleid en maatschappelijke normen – en vaak vinden al deze ontwikkelingen tegelijkertijd plaats.
Het gesprek maakte duidelijk dat deze strategieën niet alleen leiden tot verschillende vormen van impact, maar ook verschillende consequenties hebben voor organisatie, samenwerking en financiering. Schalen brengt altijd keuzes met zich mee: wat wil je behouden, en wat kan er eventueel verloren gaan in het proces? Hoe ‘groei’ je zonder per se groter te worden? Wat en wie heb je nodig voor een volgende stap? De reflectie op ‘wat is succes?’ bleek minstens zo waardevol als het denken in groei of bereik. Ook deelden deelnemers praktische tips, zoals het bundelen van backoffice-taken, aansluiten bij paraplu-organisaties, en vinden van een balans tussen professionalisering en het behouden van de energie en creativiteit van de pioniersfase (pas op voor ‘founderitis’ – maar verlies ook de creatieve doeners niet!). Deze sessie werd geleid door Suzanne Brunsting en Hade Dorst.
Dank aan alle deelnemers voor het open gesprek en het delen van ervaringen – het was inspirerend om te zien hoe divers de praktijken zijn, en hoe groot de behoefte is aan taal en handvatten om gerichter – en gezamenlijk – over impact en schaling na te denken.
Last Updated on juni 3, 2026 by Redactie BT