Bewonersinitiatieven zijn tot veel in staat. Kijk maar eens naar de FIXbrigades die actief zijn in de lokale energietransitie. De eerste startte in 2017 vanuit het buurtproject Jungle van Amsterdam. Hier besloot een aantal bewoners elkaar te helpen met kleine energieklusjes in huis, om zo de energiekosten te drukken en het wooncomfort te verhogen. Denk aan radiatorfolie plakken, tochtstrips aanbrengen en gaten en kieren dichten. Volgens een TNOrapport over energiebespaarmaatregelen zijn deze kleine klusjes het meest lucratief: in verhouding tot de investering leveren ze het meeste op. Bovendien dragen ze bij aan gerieflijker wonen, want het wordt eerdere warm en minder tochtig in huis.
Het Amsterdamse initiatief heeft inmiddels vele volgers. Er bestaan nu meer dan 30 FIXbrigades, veelal bewonersinitiatieven, vaak ontstaan vanuit lokale energiecoöperaties of energiebanken. Soms werken de fixers vrijwillig, soms betaald maar vaak is het een mix. Vrijwel alle brigades zijn aangesloten bij FIXbrigade Nederland.
Neem FIXbrigade Zutphen. Deze is in 2022 ontstaan uit de bewonerscoöperatie ZutphenEnergie (ZE). De FIXbrigade heeft drie teams in de stad, elk bestaande uit een hoofden een hulpfixer. De eerste heeft een fixopleiding gevolgd, de tweede oefent bij de FIXbrigade om weer mee te gaan doen in de samenleving. Een wervingsteam benadert bewoners buurtgewijs deur-aan-deur om aan het fixproject deel te nemen. En met succes want zo’n 15% van de huishoudens doet mee. Zo bedient FIXbrigade Zutphen meer dan 600 huizen per jaar, huur en koop.
Gemeente Zutphen onderschrijft de kracht van de FIXbrigade. Ze begreep dat het collectief iets kon wat de overheid maar met moeite lukt: daadwerkelijk achter de voordeur komen en bewoners ter plekke helpen met energiebesparing. Ook waardeerde ze het educatieve aspect, want naast het klussen nemen de fixers ruim de tijd voor praatjes. Over het hoe en waarom van energiebesparing maar ook om het vertrouwen van de bewoners te winnen. En ze zijn niet te
beroerd om waar nodig een ander klusje op te pakken, zoals een drempel verlagen voor de rollator of een lamp te verhangen. Inmiddels financiert de gemeente haar lokale FIXbrigade. De bewoners, arm en rijk, kunnen geheel gratis meedoen en hoeven ook niet voor de materialen te betalen. Bij grote klussen vraagt de brigade soms een eigen bijdrage in de materialen. En wie het zich kan veroorloven mag een gift doen, wat weer ten goede komt aan het project.
De FIXbrigade is een prachtig voorbeeld van de ‘Kracht van onderop’. Ze toont de bereidheid van bewoners om in een lokale transitie verantwoordelijkheid te nemen. We zien dat ook terug bij een ander initiatief, het Energiehulpnetwerk, met meer dan 200 organisaties. Ook hier bewijzen bewoners over het organisatorisch vermogen te beschikken om een werkend
bewonersbedrijf op te zetten, het technische vermogen om allerhande klusjes te doen, het communicatieve vermogen om alle bewoners te bereiken en het sociale vermogen om bewoners weer bij de samenleving te betrekken.
Welke gemeente wil er nou niet zo’n initiatief binnen haar grenzen? Wel moet de gemeente zich realiseren, dat een bewonersbedrijf geen gewoon bedrijf is. Beoordeel de FIXbrigade niet op haar kale prestaties – zoveel huishoudens in zoveel tijd – want dan verliest ze de aanbesteding. Beoordeel haar op de meerwaarde echt contact met bewoners te maken en hen bij de energietransitie te betrekken. Daar mag best een structurele financiering tegenover staan.
Toch zijn we er nog niet. De FIXbrigade komt nu wel achter de voordeur, bij alle soorten van mensen, maar hoe blijven we erachter? Een fixbezoek blijkt een prima begin om het vertrouwen van bewoners in de samenleving terug te winnen, maar het is niet voldoende. Hoe bouwen we deze kans nu het beste uit? Precies hier kan het doe- en leernetkwerk Better Together van pas komen. Bijvoorbeeld door deze ‘expertvragen’ in een sprintuur voor te leggen aan deskundigen. Wie stelt zijn denkkracht beschikbaar?
Last Updated on juni 3, 2026 by Redactie BT